गुंतवणुकीविषयी मराठीतुन माहिती

आयकर गणिते भाग २

2012-01-29T02:30:00.000-08:00

कर वाचवण्यासाठी गुंतवणूक करण्याची तारीख जशी जवळ येऊ लागते तशी पगारदार व्यक्तींची धावपळ उडू लागते. गुंतवणूक एजंटस् साटीही हे फार धावपळीचे दिवस असतात. एखादी व्यक्ती करनियोजनासाटी गुंतवणूक कशी करते यावरून तिच्या स्वभावाचा चांगल्यापैकी अंदाज बांधता येतो. सुरुवातीपासून दरमहा ठराविक रकमेची गुंतवणूक करणारे, ऐनवेळेस धावपळ करणारे, गुंतवणुकीसाठी पैसे उसने घेणारे असे अनेक प्रकारचे लोक आढळतात. शक्य असुनही एका पैशाची गुंतवणूक न करता कर भरणारेही अनेक जण असतात. असो.
मागील लेखात लिहिलेल्या कोष्टकाविषयी आणखी काही माहिती येथे देत आहे.
१)करमुक्त उत्पन्नाची मर्यादा (Base Slab) १.६ लाखावरुन १.८ लाखांपर्यंत वाढविण्यात आलेली आहे.
२)वरिष्ठ नागरिकांसाठीचे आधारभूत वय ६५ वर्षांवरुन ६० वर्षे केले गेले आहे. साठ वर्षे ते ऐशी वर्षे वयाच्या व्यक्तींना आता वरिष्ठ नागरिक समजले जाईल.
३)वरिष्ठ नागरिकांसाठीची Base Slab २.४ लाखावरुन २.५ लाख करण्यात आली आहे.
४)Very Senior Citizen नावाचा आणखी एक प्रकार निर्माण केलेला आहे, ज्यासाठी ८० वर्षे व त्यावर वय असणे आवश्यक आहे. अशा व्यक्तींसाठी ५ लाखांपर्यंचे उत्पन्न करमुक्त असेल, ५,००,००१ ते ८,००,००० उत्पनासाठी 20% व ८०,००,००१ व त्यावरील उत्पन्नासाठी ३०% कर निश्चित करण्यात आला आहे.
५)सर्व गटातील व्यक्तींना त्यांच्या आयकरावर ३% educational cess द्यावा लागतो.

आता काही उदाहरणांच्या सहाय्याने आयकर कसा काढायचा ते बघुया.

१)श्री. लेले वय वर्षे ४५ पुरुष एकुण वार्षिक उत्पन : रू ४,००,००० मात्र.
४,००,००० (एकुण उत्पन्न) - १,८०,००० (Base slab) = 2,20,000
२,२०,००० ही रक्कम १,८०,००१ ते ५,००,००० या slab मधे पडत असल्याने त्यावर १०%, म्हणजे २२,००० कर द्यावा लागेल.
२२,००० च्या ३% म्हणजे ६६० रुपये education cess द्यावा लागेल.
म्हणजेच २२,६६० एकुण कर : २२,६६०

२)सौ. आपटे वय वर्षे ३८ स्त्री एकुण वार्षिक उत्पन्न ६,००,००० मात्र.
६,००,००० (एकुण उत्पन्न)
६,००,००० = १,९०.०००(स्त्रियांसाठीची Base Slab)
+ ३,१०,००० (१,९०,००१ ते ५,००,००० यामधील रक्कम्)
+ १,००,००० (५,००,००१ ते ८,००,००० यामधील रक्कम्)

देय आयकर = ० (Base slab)
+ ३१,००० (३,१०,००० च्या १०%)
+ २०,००० (१,००,००० च्या २०%)
= ५१,०००
+ १५३० ( ५१,००० च्या ३% educational cess)
= ५२,५३० ( एकुण देय कर)

३)श्री. कुलकर्णी वय वर्षे ६३ एकुण वार्षिक उत्पन्न ७,००,००० मात्र
७,००,००० = २,५०,००० (वरिष्ट नागरिकांसाठीची Base Slab)
+ २,५०,००० (२,५०,००० ते ५,००,००० यामधील रक्कम)
+ २,००,००० (५,००,००१ ते ८,००,००० यामधील रक्कम)

देय आयकर = ० (Base Slab)
+ २५,००० (२,५०,००० च्या १०%)
+ ४०,००० (२,००,००० च्या २०%)
= ६५,०००
+ १९५० (६५,००० च्या ३% education cess)
= ६६,९५० (एकुण देय कर)

४)श्री प्रधान वय वर्षे ५७ पुरुष एकुण वार्षिक उत्पन्न १२,५०,००० मात्र
१२,५०,००० = १,८०,००० (Base Slab)
+ ३,२०,००० (२,५०,००१ ते ५,००,००० यामधील रक्कम)
+ ३,००,००० (५,००,००१ ते ८,००,००० यामधील रक्कम)
+ ४,५०,००० (८,००,००१ च्या वरील रक्कम)

देय आयकर = ० (Base Slab)
+ ३२,००० (३,२०,००० च्या दहा टक्के)
+ ६०,००० (३,००,००० च्या विस टक्के)
+ १,३५,००० (४,५०,००० च्या तीस टक्के)
= २,२७,०००
+ ६८१० (२,२७,००० च्या ३% educational cess)
= २,३३,८१० (एकुण देय कर)

५)श्री टिपरे वय वर्षे ८५ एकुण वार्षिक उत्पन ७,५०,००० मात्र
७,५०,००० = ५,००,००० (अतिवरिष्ट नागरिक (Very Senior Citizen) साठीची Base Slab)
+ २,५०,००० (५,००,००१ ते ८,००,००० मधील रक्कम)

देय आयकर = ० (Base Slab)
+ ५०,००० (२,५०,००० च्या २०%)
= ५०,०००
+ १५०० (५०,००० च्या ३% educational cess)
= ५१,५०० (एकुण देय कर)

आयकर विभागाच्या site वरील या पानावर देय आयकर ताबडतोब काढता येतो:
http://law.incometaxindia.gov.in/DIT/Xtras/taxcalc.aspx

वाचकांच्या ज्ञानात थोडीफार भर पडली असेल अशी आशा आहे.
यापुढील लेखात आयकर वाचवण्यासाठी करावयाच्या बचतीची माहिती घेऊया
धन्यवाद

आयकर गणिते

2012-01-27T20:21:00.000-08:00

बऱ्याच जणांना, विषेशतः अकाउंटींग क्षेत्रात काम न करणाऱ्या व्यक्तींना त्यांच्या उत्पन्नावरील आयकर काढण्याचे काम जिकीरीचे वाटते. यासाठी अनेक लोक आपल्या CA वर किंवा ऑफिस मधिल अकाउटंटवर अवलंबुन रहातात. खरेतर ही आकडेमोड इतकी सोपी असते तरीही काही जणांनी उगाचच धसका घेतलेला असतो. अशा व्यक्तींसाठी येथे काही प्रयत्न करण्याचा मनोदय आहे.
प्रथम निरनिराळ्या वयोगटातील स्त्रीयांना व पुरुषांना कसाकसा आयकर भरावा लागतो त्याचे कोष्टक पाहुया.
यासाठी प्रथम तुमचे करपात्र उत्पन्न काढावे लागेल.
अ) प्रथम तुमचे वार्षिक उत्पन्न काढा ( मासिक उत्पन गुणिले बारा)
ब) आयकर नियमावलीनुसार तुम्ही विविध संस्थांना दिलेल्या देणग्या काढा.
क) आयकर नियमात बसणारी तुम्ही वेगवेगळ्या ठिकाणी केलेली बचत काढा.
ड) करपात्र उत्पन्न = अ - ( ब + क)

अशाप्रकारे काढलेल्या करपात्र उत्पन्नावर खालीलप्रमाणे कर बसतो:

साठ वर्षाखालील पुरुष व्यक्ती
१,८०,००० प्रर्यंत : करमुक्त
१,८०,००१ ते ५,००,००० : १०%
५,००,००१ ते ८,००,००० : २०%
८,००,००१ व वर : ३०%

साठ वर्षाखालील स्त्री व्यक्ती
१,९०,००० पर्यंत : करमुक्त
१,९०,००१ ते ५,००,००० : १०%
५,००,००१ ते ८,००,००० : २०%
८,००,००१ व वर : ३०%

साठ वर्षावरील व ऐशी वर्षाखालील पुरुष किंवा स्त्री व्यक्ती
२,५०,००० पर्यंत : करमुक्त
२,५०,००१ ते ५,००,००० : १०%
५,००,००१ ते ८,००,००० : २०%
८,००,००१ व वर : ३०%

ऐशी वर्षावरील स्त्री/पुरुष व्यक्ती
५,००,००० पर्यंत : करमुक्त
५,००,००१ ते ८,००,००० : २०%
८,००,००१ व वर : ३०%

विविध व्यक्तींना कशाप्रकारे आयकर भरावा लागेल हे पुढील लेखात सोदाहरण पाहुया.

इंडेक्स फंडस्

2011-12-01T10:28:00.000-08:00

या फंडाच्या नावावरुनच त्याच्या स्वरुपाविषयी अंदाज बांधता येतो. या फंडाच्या NAV चा शेअरबाजार निर्देशांकाशी थेट संबध असतो. हे फंड बाजार- निर्देशांक काढताना जे शेअर्स ज्या प्रमाणात वापरले जातात, त्या शेअर्समधे त्याच प्रमाणात गुंतवणुक करतात. जवळजवळ सर्वच AMC कडे (Asset Management Companies म्हणजेच म्युच्युअल फंड कंपन्यांकडे) भारतीय शेअरबाजारातील दोन प्रमुख निर्देशांक, सेन्सेक्स व निफ्टी वर आधारलेल्या इंडेक्स फंड योजना असतात. सेन्सेक्स आणि निफ्टी ज्या समभागांवर व या समभागांच्या ज्या weightage वर आधारित आहेत, त्याच समभागात व त्याच प्रमाणात इंडेक्स फंडस् खरेदी व विक्री करतात. परिणामस्वरुपी असे होते की निर्देशांकात जशी हालचाल होते तशीच हालचाल इंडेक्स फंडाच्या NAV मध्ये होते. इंडेक्स दिड टक्क्याने वाढला तर या फंडांचा NAV सुध्दा दिड टक्क्याने वाढतो. "वाढतो" म्हणण्यापेक्षा, "आदर्श परिस्थितीत वाढला पाहिजे" असे म्हणणे जास्त सयुक्तिक ठरेल. कारण प्रत्यक्षात NAV मधील वाढ व निर्देशांकातली वाढ यात नेहमीच थोडीफार तफावत दिसुन येते. या फरकाला tracking error किंवा jitter असे म्हटले जाते. Tracking error जितकी कमी तितका इंडेक्स फंड जास्त चांगला समजला जातो.
Efficient Market Hypothesis हे इंडेक्स फंडांमागचे आधारभूत तत्व आहे. हे गृहितक थोडक्यात असे सांगता येईल की शेअरबाजार व त्यामधील अंतःप्रवाह हे सर्वशक्तीमान असुन, शेअरबाजारातील वाढीपेक्षा जास्त नफा मिळवणे हे कोणालाही शक्य नाही. अर्थात हे गृहितक नेहमीच जसेच्या तसे वापरण्याची आवश्यकता नाही. अशी अनेक परस्परविरोधी गृहितके बाजारात कार्यरत असतात.किंबहुना या परस्परविरोधी मतप्रवाहावरच शेअरबाजराचा गाडा चालत असतो. एखाद्या कंपनीचा समभाग जेव्हा विकला जातो तेव्हा विकणाऱ्याला असे वाटत असते की भविष्यात या समभागाची किंमत पडणार आहे तेव्हा तो आत्ताच विकलेला बरा. आणि खरेदी करणारा समभागाची किंमत पुढे वाढण्याच्या आशेने तो समभाग खरेदी करत असतो.
असो. पुन्हा इंडेक्स फंडांकडे वळुया. माझा सेन्सेक्सच्या ५००० पासुन ते १२००० पर्यंतच्या प्रवासात इंडेक्स फंडामुळे बऱ्यापैकी फायदा् झालेला आहे.
इंडेक्स फंडांना passive फंड म्हणतात. कारण त्यात फक्त निर्देशांकातील वधघटीनुसार खरेदी व विक्री करावयाची असते. इतर योजनांसारखे फंड मॅनेजरला व इतर कर्मचाऱ्यांना वेळोवेळी strategy ठरवावी लागत नाही. याच कारणामुळे या फंडांचे एंट्री व एक्झीट लोड हे इतर योजनांपेक्षा बरेच कमी असते. HDFC चे इंडेक्स फंड तर कोणतेही लोडस् आकारत नाहीत.
या योजनांचा आणखी एक फायदा हा की दुरदर्शन, वर्तमानपत्र, इंटरनेट अशी सर्वत्र सेन्सेक्स व निफ्टी बद्दल सतत चर्चा चालु असते ज्यामुळे या फंडातील गुंतवणुकीविषयी काही निर्णय घॆणे तुम्हाला सोपे जाते.

बॅंक फिक्स्ड डिपॉझीट, म्युच्युअल फंड फिक्स्ड मॅच्युरिटी प्लॅन व म्युच्युअल फंड लिक्विड प्लॅन : एक तुलना

2011-11-27T10:37:00.000-08:00

बरेच वेळा असे होते की घर खरेदी, वाहन खरेदी अशा काही कारणासाठी आपण बरेच पैसे रोखीच्या स्वरुपात घरी किंवा बॅंकेच्या बचत खात्यात तयार ठेवतो. या ना त्या कारणाने ही खरेदी लांबत जाते व आपले पैसे विनाकारण बिनव्याजी किंवा बचत खात्याच्या अत्यल्प व्याजावर पडुन रहातात. अशा वेळेस लिक्विड फंडासारखा बॅंकेच्या बचत खात्याला असलेल्या सशक्त पर्यायाची आपल्याला माहितीच नसते. या लेखात वरील तीन गोष्टींची तुलना करण्याचा प्रयत्न केला आहे.

बॅंक फिक्स्ड डिपॉझिट्स् :
यांना टर्म डिपॉझिटस् या नावानेही ओळख्ले जाते. हा बॅंक व ग्राहक यांमधील करार असतो, ज्यात ग्राहक हा बॅंकेकडे स्वत:जवळची काही रक्कम ठराविक कालावधीसाठी ठेवतो. त्याबदल्यात बॅंक ग्राहकाला बचत खात्यापेक्षा जास्त दराने व्याज देते. हा कालावधी एका आठवड्यापासुन पाच वर्ष किंवा त्याहुनही जास्त असु शकतो. वेगवेगळ्या कालावधीसाठी वेगवेगळा व्याजदर असतो, हा व्याजदर रिझर्व बॅंकेच्या नियमांनुसार दिला जात असला तरी त्यात निरनिराळ्या बॅंकागणिक थोडाफार फरक असु शकतो. कालावधी पुर्ण होण्याआधीच ग्राहकाला पैशाची निकड भासल्यास तो पैसे काढू शकतो पण त्याला बॅंकेच्या नियमांनुसार थोडेफार नुकसान सोसावे लागते.

फायदे:
१) सुरक्षितता: फिक्स्ड डिपॉझिट मधील रक्कमेला अत्युच्य दर्जाची सुरक्षितता लाभलेली आहे. RBI स्वतः या ठेवींसाठी नियम बनवुन त्यांच्या अंमलबजावणीवर जातीने नजर ठेउन असते. या ठेवींना विमा संरक्षणाचे कवचकुंडलही लाभलेले असते.
२)नियमित उत्पन: तुम्ही क्युम्युलेटीव्ह पर्याय निवडला असेल तर तुम्हाला मिळणारे व्याज तुमच्या मुद्दलात जमा होत रहाते व मुदतपुर्तीनंतर तुम्हाला मुद्दल व चक्रवाढ व्याज परत मिळते. पण हा पर्याय निवडला नाही तर तुमचे व्याज दर तिमाहीला किंवा दर महीन्याला तुम्हाला चेकच्या स्वरुपात मिळते किंवा बॅंक खात्यात थेट जमा होते.
वरील दोन कारणांमुळे बॅंक डिपॉझिटला सेवानिवृत्त व जेष्ठ नागरिकांची प्रथम पसंती मिळते.

तोटे:
१)TDS : तुम्हाला व्याजावाटे मिळणारे उत्पन्न हे ठराविक मर्यादेपेक्षा जास्त असल्यास या व्याजातुन आयकर थेट कापला जातो.
२)डिपॉझिटचा कालावधी पुर्ण होण्याआधी तुम्ही पैसे काढुन घेतल्यास तुम्हाला भुर्दंड सोसावा लागतो.
३)कोणत्याही गुंतवणुकीला लागू पडणारा महत्वाचा नियम हा की जितका परतावा जास्त तितकी जोखीमही जास्त. आणि जितकी गुंतवणुक सुरक्षित तितका परतावा कमी. या नियमाची प्रचिती या पर्यायात येते. गुंतवणुक अतिसुरक्षित असल्याने मिळणारा परतावा हा गुंतवणुकीच्या इतर पर्यायांतुन मिळणाया संभाव्य परताव्यापेक्षा कितीतरी कमी असतो.

फिक्स्ड मॅच्युरिटी प्लॅन:
हा जरी म्युचुअल फंडाचा प्लॅन असला तरी याचे स्वरुप मात्र बॅंक फिक्स्ड डिपॉझिटसारखेच असते. एक महिना, तीन महिने,एक वर्ष अशा कालावधीसाठी गुंतवणुकदार पैसे गुंतवतो. दुसया शब्दात, ह्या योजना closed ended असतात. या योजनांचा NFO(New Fund Offer) खुला असेपर्यंतच यात पैसे गुंतवता येतात. कालावधीनंतर त्याला त्याचे पैसे वाढीव स्वरुपात परत मिळतात. यात पैसे किती वाढतील (किंवा म्युचुअल फंडाच्या भाषेत बोलायचे झाले तर NAV किती वाढेल) याची लेखी हमी नसली तरी अंदाजे वाढ मात्र सांगितली जाते. पैसे हे debt instruments मधे गुंतवले जात असल्याने हा अंदाज हा जवळजवळ नेहमीच खरा ठरतो. काही फंड तर अशा योजनांमधील काही पैसे हे चक्क बॅंकांच्या फिक्स्ड डिपॉझिटमधेही गुंतवतात. हल्ली अशा योजनांचे युनिटस् हे NFO संपल्यानंतर शेअरबाजारात लिस्ट केले जातात. NFO नंतर हे युनिटस् डिमॅट स्वरुपात विकता येतात किंवा विकत घेता येतात.तसेच काही योजना काही दिवसांनतर थोड्या दिवसांसाठी AMC (Asset Management Company) पुन्हा विकत घेते. म्हणजेच, समजा योजनेचा कालावधी तीन वर्षांचा असला तर उदाहरणादाखल एक वर्ष किंवा सहा महिने पुर्ण झाल्यावर एक आठवड्यासाठी योजना ही पुनर्खरेदीसाठी खुली केली जाते.
या योजनांतुन मिळणारा परतावा हा जरी open ended लिक्विड फंडांएवढा आकर्षक नसला तरी यांचा प्रमुख फायदा म्हणजे TDS मधे वाचणारे घसघशीत पैसे. एकच रक्कम बॅंकेच्या फिक्स्ड डिपॉझिटमधे व या योजनामधे गुंतवल्यास फिक्स्ड
डिपॉझिटमधे बराच जास्त आयकर कापला जातो.

ओपन एंडेड लिक्विड योजना:
या योजनाही तुलनेने जास्त सुरक्षित असलेल्या debt instruments, money market अशा साधनांमधे पैसे गुंतवितात. नावाप्रमांणेच या योजना लिक्विड आहेत. सकाळी ठराविक वेळाच्या आत तुम्ही redumption चा अर्ज भरला तर २४ तासाच्या आत सर्व प्रोसेसिंग संपवुन तुम्हाला चेक सुपुर्द करणे किंवा तुम्ही निर्देश केलेल्या बॅंक खात्यात पैसे जमा करणे हे सेबीच्या नियमांनुसार बंधनकारक आहे. हे अर्थातच फक्त तुम्ही स्वतः जाउन दिलेल्या अर्जालाच लागु आहे. दलालातर्फ़े दिलेल्या अर्जाला जास्त वेळ लागु शकतो.
या योजनांचे आणखी एक वैशिष्ठ्य हे की यामधे फिक्स्ड डिपॉझिटपेक्षा बर्यापैकी जास्त परतावा मिळतो. HDFC Liquid Fund (growth plan) चा २७ नोव्हेंबरचा NAV हा 20.5079 आहे. एका महिन्यापुर्वी तो 20.3556 होता. हा परतावा दर साल दर शेकड्यात काढल्यास ९% इतका येतो.
या योजनांचा NAV रविवारच्या दिवशीही काढण्यात येतो. तसेच या योजनांना कोणतेही एंट्री लोड किंवा एक्झिट लोड लागु नसते. मी स्वतः बॅंक फिक्स डिपॉझिटपेक्षा या योजनांना जास्त पसंती देतो.

म्युचुअल फंड : प्राथमिक माहिती भाग 2

2011-11-19T03:20:00.000-08:00

शेअर बाजारात थेट गुंतवणुक करण्याचा पर्याय उपलब्ध असताना, म्युच्युअल फंडाद्वारे गुंतवणुक करण्याचा द्राविडी प्राणायाम मी का बरे करावा?
याला अनेक सयुक्तिक कारणे आहेत.
क) diversification किंवा गुंतवणुकीतील बहुविधता ही सहजसाध्य होते. समजा तुम्हाला असे वाटते आहे की तुमच्या कष्टाने मिळालेल्या पैशातील अर्धी रक्कम ही अत्यंत सुरक्षित ठिकाणी गुंतवावी. उरलेल्या अर्ध्या रकमेचे लार्सन टुब्रो,रिलायन्स,टाटा मोटर्स व ओएनजीसी चे शेअर्स घ्यावेत. पण अडचण अशी आहे की या घामाच्या पैशातले फक्त पाच हजार ते सात हजार रुपयेच तुम्ही दरमहा वाचवू शकता. हे पैसे दरमहा तुमच्या इच्छेनुसार गुंतवायचे म्हटले तर तुम्हाला अनेक सव्यापसव्य करावे लागतील. डिमॅट खाते उघडण्यापासुन सुरुवात करावी लागेल. तुमचे बजेट कमी असल्यामुळे त्या रकमेत प्रत्येक कंपनीचे फारच थोडे समभाग येतील. त्यामुळे शेअर दलाल हे तुमचे काम करण्यासाठी तितकेसे उत्सुक असणार नाहीत. तुमच्या रकमेतुन एक सरकारी कर्जरोखासुध्दा विकत घेता येईल न येईल.
या सर्व अडचणींवर म्युच्युअल फंडातील गुंतवणुक हा रामबाण उपाय आहे. तुमची गुंतवणुकीची गरज अगदी जशीच्या तशी नाही, पण बरीचशी पुर्ण करणारी एखादी म्युच्युअल फंडाची योजना निवडुन त्यात तुम्ही दरमहा ठरावीक रक्कम किंवा तुमच्या सोयीनुसार रक्कम भरु शकता.
ख) म्युच्युअल फंडातील गुंतवणुकीवर मिळणारा लाभांशावर आयकर भरावा लागत नाही.
ग)काही ठरावीक योजनांच्यात केलेल्या गुंतवणुकीवर करपात्र उत्पन्नात वजावट मिळते. मात्र या गुंतवणुकीसाठी काही lock-in period असतो. या काळात ही रक्कम काढता येत नाही.
घ)ETF (exchange traded funds) वगळता, म्युच्युअल फंडात गुंतवणुक करण्यासाठी डिमॅट खाते उघडावे लागत नाही.
च)म्युच्युअल फंडाचे व्यवस्थापक व अन्य कर्मचारी यांच्या अभ्यासाचा फायदा तुम्हाला मिळतो.

मी दिनांक १९-१०-२०११ रोजी संध्याकाळी चार वाजता म्युच्युअल फंडात गुंतवणुक करण्यासाठी अर्ज भरला. पण आज आलेल्या स्टेटमेंटनुसार मला २०-१०-२०११ चा दर लावला आहे. असे कसे?
म्युच्युअल फंडात तुम्ही एखाद्या दिवशी पैसे गुंतविल्यास, तुम्हाला आजच्या NAV (Net Asset Value, नक्त मालमत्ता मुल्य) ( NAV विषयी पुढे सविस्तर लिहिले जाईल) प्रमाणे गुंतवणुक व्हावयास पाहिजे असल्यास एका ठराविक वेळेआधी पैसे गुंतवावे लागतात. या वेळाला Cut-Off time असे म्हटले जाते. ही वेळ सर्वसाधारणपणे दुपारी एकची असते. फंडातली गुंतवणुक काढुन घेतानासुध्दा ही वेळ पाळावी लागते.

म्युच्युअल फंडांचे एकत्र 'स्टेटमेंट'

2011-11-18T03:01:00.000-08:00

विविध संस्थांच्या म्युच्युअल फंडांमध्ये गुंतवणूक करणाऱ्या ग्राहकांचा वेगवेगळे 'अकाऊंट स्टेटमेंट' सांभाळण्याचा त्रास आता संपुष्टात येणार आहे. गुंतवणूकदारांनी विविध संस्थांच्या म्युच्युअल फंडांमध्ये केलेल्या गुंतवणुकीचे एकत्र 'स्टेटमेंट' ग्राहकांना दरमहा मिळणार आहे. चालू महिन्यात महिन्यापासूनच ही सुविधा लागू करण्यात आली असल्याने ऑक्टोबर महिन्यातील व्यवहारांचे स्टेटमेंट ग्राहकांना या महिन्यात मिळेल असे असोसिएशन ऑफ म्युच्युअल फंड्स ऑफ इंडिया (अॅम्फी) या संघटनेने जाहीर केले आहे.

ग्राहकांनी एखाद्या महिन्यात काही व्यवहार केले तर त्यांनी सादर केलेल्या 'पॅन' नुसार त्यांना एकत्रित स्टेटमेंट मिळणार आहे. याव्यतिरीक्त प्रत्येक म्युच्युअल फंड संस्थेकडून सध्या मिळणारे स्टेटमेंटही मिळणार आहे.

::http://maharashtratimes.indiatimes.com/articleshow/10774137.cms

म्युचुअल फंड : प्राथमिक माहिती भाग १

2011-11-17T12:08:00.001-08:00

१)म्युचुअल फंड म्हणजे नेमके काय?
म्युच्युअल फंड म्हणजे व्यावसायिकरित्या चालवली जाणारी सामुहिक गुंतवणुक करणारी संस्था होय. ही संस्था तुमच्याआमच्यासारख्या लाखो गुंतवणुकदारांकडुन पैसे उभे करुन ते एकत्रितरित्या ठराविक ठिकाणी गुंतविते. फक्त शेअर बाजारातच नाही तर रोखे बाजार, चलन बाजार अशा ठिकाणी तुमचे पैसे गुंतविले जातात. तुमची धोका पत्करण्याची क्षमता,तुम्हाला किती कालावधीसाठी पैसे गुंतवायचे आहेत?, भविष्यात कोणकोणत्या वेळी तुम्हाला पैशांची गरज पडणार आहे हे लक्षात घेउन तुम्ही तुमच्यासाठी उपयुक्त असलेला फंड निवडू शकता.

२)मजजवळ काही पैसे आहेत जे मला म्युचुअल फंडात गुंतवावयाचे आहेत. मला नेमके काय करावे लागेल?
सर्वात प्रथम तुमच्याकडे पॅन क्रमांक नसल्यास तुम्हाला त्यासाठी अर्ज करावा लागेल. नविन नियमांनुसार ग्राहकाविषयीची मुलभुत माहिती जसे की नाव,पत्ता जमा करणे हे म्युच्युअल फंडांसाठी अनिवार्य केले गेले आहे. यात पॅन क्रमांकाचाही समावेश होतो. ही सर्व माहिती तुम्हाला पुराव्यासकट सादर करावी लागते. तुमची गुंतवणुक तुम्ही थेट म्युचुअल फंडात करु शकता किंवा त्यांनी नियुक्त केलेल्या एजंटमार्फत करु शकता. तुम्ही नवागत असाल तर एजंटमार्फत गुंतवणुक करणे चांगले कारण तो तुम्हाला तुमच्या गरजा लक्षात घेउन कोणत्या योजनेत गुंतवणुक करावी याविषयी सल्ला देऊ शकतो.

३)म्युचुअल फंडांविषयी बरेच ऐकुन आहे. पण काय करणार? पैशांची जरा चणचण आहे.
हरकत नाही. म्युच्युअल फंडात एकरकमी पैसे गुंतविले पाहिजेत असे थोडेच आहे? सिप (सिस्टमॅटीक इन्व्हेस्टमेंटचा पर्याय वापरुन तुम्ही महिन्यातुन एकदा रु. ५०० सारखी किरकोळ रक्कम गुंतवू शकता. मात्र ही रक्कम तुम्ही नियमितपणे दिर्घकाळ गुंतवणे गरजेचे आहे. थोड्याथोड्या दिवसांनी थोडीथोडी रक्कम गुंतविल्यामुळे शेअरबाजारातील चढ उतारांचा गुंतवणुकीवर होणारा परिणाम कमी होतो.

४)मी नुकताच रिटायर झालो असुन माझ्या हातात बरेच पैसे आले आहेत. हे पैसे म्युच्युअल फंडात गुंतवुन मला दर महिन्याला काही ठराविक रक्कम मिळू शकेल काय?
का नाही? सिस्टीमॅटिक विथड्रॉवल प्लॅन हे खास तुमच्यासारख्या लोकांकरताच बनविले गेले आहेत्. यात एकरकमी काही रक्कम गुंतवुन दरमहिना काही ठराविक रक्कम काढता येते. मात्र महिन्याला किती रक्कम काढायची हे मात्र काळजीपुर्वक ठरवावे लागते.

५)म्युचुअल फंडाचे मुख्य प्रकार कोणते आहेत बरे?
ढोबळमानाने म्युचुअल फंड हे तीन प्रकारचे असतात.
अ)इक्विटी फंड : यात जवळजवळ सर्व पैसे हे शेअर्समधे गुंतवले जातात. यात जोखींम जास्त असते परंतु संभाव्य नफाही जास्त असतो.
आ)डेट फंड : कमी जोखीम, नफाही कमी आणि गुंतवणुक बुडण्याची शक्यताही कमी. पैसे कर्जरोख्यांमधे गुंतविले जातात.
इ)बॅलन्सड् फंड : नवागतांसाठी उत्कृष्ठ. काही रक्कम ही शेअर्समधे तर काही अन्य सुरक्षीत गुंतवणुक साधनांमध्ये गुंतवली जाते.

बुक बिल्डींग म्हणजे काय?

2011-11-17T08:31:00.000-08:00

थोडक्यात सांगायचे झाले तर बुक बिल्डींग हा भांडवल उभे करण्याचा एक मार्ग आहे.
१) भांडवल उभे करण्याची ही प्रक्रिया ऑफ मार्केट असते. म्हणजेच शेअर बाजाराचा या प्रक्रियेशी काही संबंध नसतो.
२)कंपनी जर शेअर बाजारात अगोदरच लिस्टेड असेल तर कंपनी बुक्स बुक बिल्डींग चालु असण्याच्या कालावधीमधे बंद ठेवली जातात. म्हणजेच या कालावधीमध्ये कंपनीच्या शेअर्सचे कोणतेही व्यवहार शेअर बाजारात होत नाहीत.
३)या व्यवहारासंबंधीत सर्व गोष्टींची जबाबदारी लिड मॅनेजर्स किंवा मर्चंट बॅंकर्स सांभाळतात. या संस्था, कंपनी व गुंतवणुकदार यांच्यामधील मध्यस्थाची भुमिका बजावतात.
४)बुक बिल्डींगमधे तीन प्रकारचे गुंतवणुकदार भाग घेऊ शकतात
अ)भारतीय संस्थात्मक गुंतवणुकदार, विदेशी संस्थात्मक गुंतवणुकदार, म्युच्युअल फंडस्
आ)वैयक्तीक गुंतवणुकदार ( ५०,००० पेक्षा कमी गुंतवणुक करणारे)
इ)हाय नेटवर्थ व्यक्ती व कंपनीचे कर्मचारी
५)या प्रक्रियेत कंपनीकडुन शेअर्सचे निश्चित असे मुल्य सांगितले जात नाही. तर कमीतकमी मुल्य (फ्लोअर मुल्य) व जास्तीत जास्त मुल्य (सिलिंग मुल्य) हे ठरविले जाते. या दोन मुल्यांमधील तुम्हाला योग्य वाटेल ती किंमत तुम्हाला अर्ज करताना नमुद करावी लागते.
६)इश्यु ओव्हरसबस्क्राइब झाल्यास, ग्रीनशू ऑप्शन वापरले जाऊ शकते म्हणजेच आधी सांगितल्यापेक्षा जास्त भांडवल उभे करण्याचा पर्याय कंपनी वापरू शकते. किंवा ज्या प्रमाणात ओव्हर सबस्क्रीपशन झाले आहे त्या प्रमाणात तुम्हाला शेअर्स देण्यात येतात. म्हणजेच तुम्ही २०० शेअर्सकरता अर्ज केला असेल व इश्यु पाचपट ओव्हर सबस्क्राइब झाला तर तुम्हाला ४० शेअर्स देण्यात येतात.
७)अंडर राइटर्स नियुक्त केलेले असल्यास, इश्यु अंडरसबस्क्राइब झाला तर उरलेले भांडवल अंडर राइटर्सनी उभे करणे बंधनकारक असते. म्हणजेच कंपनीचा १०० कोटी रुपये उभे करण्याचा बेत असेल व अर्ज फक्त ८० कोटी रुपयांसाठीच आले तर २० कोटी रुपये अंडर राइटरला उभे करावे लागतात.
८)अर्ज स्विकारण्याची प्रक्रिया पुर्ण झाल्यावर कोणत्या किंमतीला शेअर्स द्यायचे हे ठरविले जाते.
९) रिवर्स बुक बिल्डींग म्हणजे बुक बिल्डींगच्या उलट प्रक्रिया होय. यात भांडवल कंपनीकडुन विकले जात नाही तर विकत घेतले जाते. जेव्हा कंपनीला आपला भांडवलातील हिस्सा वाढवायचा असतो किंवा कंपनी डिलिस्ट करावयाची असते तेव्हा ही प्रक्रिया वापरली जाते.